☉ Hego Uribe
Alazne Aiestaran: “Euskarazko kazetaritza produkzioaren zatirik handiena tokikoetan dago”
Kazetari ermuarra doktorea da komunikazio zientzietan eta hainbat ikerketa egin ditu euskarazko tokiko hedabideen inguruan.
Geuria #054 Monografikoan argitaratutako elkarrizketa
“Geuriak 5 urte (2014-2019). Hego Uribe eskualdeko lehen euskarazko komunikabidearen lehen bost urteei begirada”
Irakurri osorik PDFan
Alazne Aiestaran (Ermua, 1972) doktorea da komunikazio zientzietan eta irakaslea ere bada Euskal Herriko Unibertsitatean. Tokiko hedabideen esparrua ondo baino hobeto ezagutzen du: Ermua eta Mallabiko Drogeteniturri aldizkariko zuzendaria izan da urte luzez eta egun kolaboratzaile gisa ari da bertan. Bestetik, tokiko hedabideen irakasgaiko irakaslea da Gizarte eta Komunikazio Zientzien fakultatean. Bere doktorego tesia Deba-barreneko sei herri aldizkari aztertuta egin zuen. Ikerketa horretatik ateratako ondorioez eta tokikoek egun bizi duten panoramaz berba egin dugu berarekin.
Zer nolako garrantzia dute tokiko hedabideek euskal kazetaritzan?
Erabatekoa. Izan ere, euskarazko eguneroko nazio mailako prentsak ez du tokiko informazioaren esparrua nahi bezala betetzen. Berria da Euskal Herrian euskaraz daukagun egunkari bakarra eta ezinezkoa du tokian tokiko egunerokoa gertutik jarraitzea. Hutsune hori euskarazko tokiko hedabideek bete behar dute. Eta jakina betetzen dutela. Euskaraz sortutako informazio gehiena tokiko hedabideek sortzen dute. Bestetik, justizia kontu bat ere bada. Zergatik ez dugu ba euskaldunok gure inguruko informazioa euskaraz irakurtzeko eskubidea izango?
Zerk bereizten du tokiko hedabide bat?
Irakurleekiko gertutasunak, zalantzarik gabe. Informazioa milaka lekutik iristen zaigu egunero eta geroz eta zailagoa da edukien uholde horretan irakurleen arreta bereganatzea. Tokikoek aukera ederra dute hor: jendeak askoz ere errazago irakurriko du bere herrian gertatutako zerbait ehunka kilometrotara gertatutako zerbait baino. Gure ingurukoen nondik norakoak kontatzen dituzte tokiko hedabideek, ezagunek egin dutena, auzokoari gertatu zaiona, egunero ibiltzen zaren kaleetan bizi dena. Eta hori da benetan interesatzen zaiguna. Gainontzeko hedabideetan agertzen ez diren ahots horiei lekua egiten zaie tokikoetan eta herritarrek asko baloratzen dute hori.
Kazetariaren eta herritarren arteko lotura berezia sortzen du horrek.
Maila lokalean kazetariak erreferente bihurtzen dira herritarrekiko. Eduki bat sinatzen duen izenaz harago, irakurleak badaki egilea nor den. Kazetaria irisgarria da herritarrentzako eta herritarrak irisgarriak dira kazetariarentzako. Gertutasunak konfiantza sortzen du bi aldeen artean eta horrek izugarri aberasten du tokiko komunikabidea eta hedabidearen eragin eremua. Gaiak anitzagoak eta benetakoagoak dira, eta produktua erakargarriagoa da denontzat. Bi aldeen arteko konfiantza horri lotuta, uste dut kazetariak ere kontu handiagoarekin lantzen dituela gaiak.
Nolakoa da kazetariaren lana?
Lana zuzenean egin beharra dago. Hau da, oso gutxi dira tokiko informazioaren alorrean jasotzen diren prentsa oharrak. Informazioa kalean bilatu behar da, elkarrizketak aurrez aurre egin behar dira, eta hori oso jardun polita da kazetariarentzat. Lan handia da, baina oso atsegingarria da jendearekin kontaktu humano hori izatea. Maila nazionaleko gaiek geroz eta oztopo gehiago jartzen dituzte iturriengana heltzeko: bitartekariak, prentsa arduradunak, bozeramaileak… Tokiko hedabideek gertaeren protagonistekin hitz egiteko aukera izaten dute gehienetan, eta hori da, azken finean, benetako kazetaritza.
Eman dezake herri batek ez duela nahikoa eduki interesgarririk sortzen.
Jakina baietz! Zure herri inguruko egunerokoa gertutik jarraitzen hasten zarenean konturatzen zara auzokoek gauza harrigarri pila egiten dituztela, baina inork kontatzen ez dituenez, hiruzpalau kaletara bizi direnek ez dute ezagutzen. Istorio horiek informazio bihurtzen ditu tokiko hedabideak eta orduan bai, oihartzuna du herrian. Kasu askotan, maila nazionaleko hedabideen interesa pizten dute halako istorioek. Ohikoa da ETB bezalako hedabide batek tokiko erredakzioetara deitzea kontaktu eske. Eurak bestelako esfera batean daude eta kosta egiten zaie halako istorioetara heltzea.
Beste hedabideentzako informazio hornitzaileak bihurtzen gara orduan.
Euskarazko kazetaritza produkzioaren zatirik handiena hortxe dago, tokiko hedabideetan. Bigarren mailako produkziotzat jotzen dira askotan, baina errealitateak erakusten du herritarren artean eta hedabide handietan interes maila handia sortzen dutela. Nire ustez tokiko hedabideetan izugarrizko konplexuekin jokatu dugu orain arte. Gure txikitasunean aritu gara, bigarren mailakotzat hartu izan den informazio lantzen dugulako, baina ikerketen datuek erakusten dute ezetz, herritarrek uste baino hobeto baloratzen gaituztela.
Tokikoak politikoki lerrotuta daudela pentsatzen duenik egon daiteke, diru laguntzak direla eta ez direla.
Burututako ikerketek baina, ez dute errealitate hori adierazten. Tokiko hedabideen ardatza oinarri sozial zabala eta plurala duten elkarteak eta norbanakoak dira, eta hauen helburua herrigintza sustatzea eta euren aburuen berri ematea da. Gainera, tokikoek zabaltzen duten informazioa kontrastatzea oso erraza suerta dakioke irakurleari, beraz, nekez ibiliko da kazetaria sasi egietan. Jakina udalen diru laguntza jasotzen dutela tokikoek, eta hori ez da ezkutatu beharreko zerbait. Tamalez, toki gehienetan hala izan behar du euskarazko komunikazio proiektu batek iraun dezan eta nire ustez diru partida horiek bermatuak egon beharko lirateke beti. Errealitate linguistikoak hala eskatzen du. Dena den, eskualde bateko kolore politikoa oso bestelakoa izaten da herritik herrira eta, denboran zehar, aldakorra herrian bertan. Horrek ere orekatu dezake hedabidearen joera. Nire ustez Euskal Herriko hedabiderik zintzoenetakoak dira tokikoak.
Etorkizuneko kazetarien irakaslea zara. Zer mezu helarazten diezu ikasleei?
Gaur egun kazetaritza euskaraz ikasten dutenek, euren jardun profesionala euskaraz egin nahi dutenek, aukera gehien duten tokia tokiko hedabideak dira. Kuantitatiboki askoz ere gehiago dira sektore honetan aritzen diren hedabideak maila nazionalean aritzen direnak baino. Hedabide ‘txiki’ hauek, gainera, primerako eskola dira, bertan sartzen zaren momentutik denetik egitea tokatzen zaizu eta: informazio politikoaren jarraipena egin, kulturala, kirolak… Argazkiak eta bideoak egitea ere tokatuko zaizu, webgunea eguneratzea, sare sozialak kudeatzea eta egunkaria maketatzea. Konplexuekin bukatu beharra dago. Ikasleei galdetzen badiezu non egin nahi duten lan, EITB, RTVE, La Sexta eta halako hedabide erraldoiak aipatzen dituzte beti. Ez dago gaizki, inondik inora ere, baina argi izan behar dute tokiko hedabideen proiektu asko leku aproposak eta duinak direla kazetari gisa aritzeko eta ibilbide profesionala bertan garatzeko.
Bost urte bete ditu Geuriak. Zer iruditzen zaizu Hego Uriben garatu duen proiektua?
Izugarri pozgarria da Geuria bizi bizirik dagoela ikustea. Nik badakit zer den euskara nagusi ez den toki batean euskarazko kazetaritza egitea, eta Geuriak egin duen lanak meritu handia du. Duela bost urte sortu zen Geuria, eta ziur naiz denbora tarte honetan orain arte euskara arrastorik izan ez den etxeetan euskara sartu duela lehenengoz. Egiten duzuen aldizkaria erakargarria da euskaldunentzako eta baita erdaldunentzako ere. Erdaldun batek ez du Espainiako egoera politikoaren analisi bat irakurriko euskaraz, baina ziurrenik ahalegintxo bat egingo du auzokoa herriko egunkariko azalean ikusten duenean. Eta hori gertatzea hilero ahalbidetzen du Geuriak. Bestetik, txalotzekoa da ale bereziak sortzeko egiten duen ahalegina. Halako produktuek balio erantsia ematen diote tokiko komunikabideari eta kalitatearen berme argia dira.
Zer garrantzi du eskualdeko ereduak?
Bakarka egin ezin diren hainbat gauza eskualdeka bilduta erraz egin litezke. Eta informazio aldetik, zer esanik ez. Gaur egun hilabetekari direnak astekari izatera pasa litezke, herri bateko istorioak eskualde osoan irakurri ahal izango lirateke, horrek sortzen duen aberastasunarekin. Produktu osoagoak eskaini daitezke indarrak batuta, eta erabiltzen diren baliabideei etekin handiagoa atera. Baina noski, gertatzen da, eta normala da hala izatea, hedabideotan lanean ari den jendeak inplikazio handia duela eta proiektua bere egiten duela. Ondorioz, asko kostatzen da etapa bat itxi eta berri bat abiatzea.
☉ Hego Uribe
Arratiako Korua Usansolotik eta Galdakaotik igaroko da Santa Ageda bezperan
Usansolon goizean izango da Arratiako Korua eta Galdakaon arratsaldean. Ordutegi zehatza jaso dugu albistean
Santa Ageda bezpera izango da bihar, otsailak 4. Eta tradizioa jarraituta, Hego Uribe eskualdean hainbat eta hainbat talde kalera aterako dira koplak abestera.
Era berean, Arratiako Koruaren bisita ere izango dugu eskualdean: Usansolon eta Galdakaon geldialdiak egingo ditu.
Goizeko 08:25ean hasiko du kalejira Koruak Zeanurin eta Arantzazutik, Igorretik, Dimatik, Lemoatik eta Bediatik igaro ostean, Usansolon egingo du geldialdia 10:15ean [2024an Usansolon harrapatu zuen GEURIAk Korua].
Ondoren, Zornotzara joango dira eta handik Bilbora. Bizkaiko hiriburuan 11:30etik 20:00ak arte egongo da Arratiako Korua leku batetik bestera.
Eta, etxerako bidean, 20:40ean eguneko azken geldialdia egingo dute Galdakaon. Iaz Iturrondo plazan ikusi ahal izan genituen [ikusi bideoa].
☉ Hego Uribe
Metroaren 5. Lineako tunel osoaren % 20 hondeatu du dagoeneko ETSk
Sarratu eta Usansoloko ospitalaren arteko iIbilbide osoko 6,3 kilometroetatik 1.200 metro hondeatu ditu Eusko Jaurlaritzak
Metroaren 5. Lineako obrek aurrera darraite. Sarratu eta Galdakao-Usansolo ospitalea lotuko ditu eta guztira 6,3 kilometroko ibilbidea izango du geltoki hauekin: Sarratu, Aperribai, Bengoetxe, Galdakao eta Usansoloko ospitalea.
Eusko Jaurlaritzaren esku dagoen Euskal Trenbide Sarea (ETS) erakunde publikoa ari da obrak egiten, eta adierazi dutenez, lineako tunel osoaren % 20 hondeatu dute dagoeneko: “Ibilbideko 6,3 kilometroetatik 1.200 metro guztira”, diote.
Iazko apirilean aurreikusi zutenez, tunelak 2028ko azarorako bukatuko dituzte, eta erabiltzaileek 2029ra arte edo 2030era arte ezin izango dute metroa erabili (Galdakaoraino).
Gaur egun, ETS Ibaizabal ibaiaren azpian ari da hondeaketa-lanak egiten Usansolon, ospitalearen eta herriaren arteko bidearen erdian.
“Gainera, haren ondoan ari da eraikitzen etorkizuneko geltokirako bi sarbideetatik bat. Puntu horretan ahokadura hondeatu da eraso-arrapalaren hasierako kotaraino. Ondorengo hondeaketa-lanak marruskatzeko makinarekin egingo dira. Beste sarbidea ospitalean bertan egongo da”, esan dute.
Sarratu-Aperribai tartea
Sarratu-Aperribai arteko tartean (1.540 metroko ibilbidea) ere esku hartzen ari da ETS, eta hiru puntutan ari dira lanak egiten: Larrazabalen, Sarratun eta Aperribain.
“Larrazabal inguruan errepide berria martxan jarri da eta Larrazabal kale zaharreko egiturak eraisteko lanak hasi dira”, diote.
Gainera, gas linea desbideratu dute Larrazabalen: “Gasa kentzeari esker, merkantzien linearen behin-behineko trenbidea desbideratzen hasi ahal izan da, eta, lehen fasean, gaur egun Arcelor-Mittal lantegiari zerbitzua ematen dion trenbidearekin lotuko da. Horrez gain, merkantzien sarea Arcelor-Mittal lantegiarekin lotuko den etorkizuneko trenbidean ari dira lanak egiten. Lantegi hori Basconia lantegi zaharraren inguruan dago. Aurtengo maiatzean irekitzea aurreikusten den lantegirako trenbideko sarbide berria eraikitzeko lanak ere egiten ari dira”, esan dute.
Bestetik, Sarratu inguruan hasi dituzte Matxitxakoko zubia eraisteko lanak, bertan geltoki berria eraiki ahal izateko. Lan horiek bi urtez luzatuko dira eta Basauriko Udalak inguruko trafikoa berrantolatu behar izan du.
Eta, Aperribain auzorako beste sarbide bat jarri dute martxan: “Horrek obrarako sarbideak independizatzea eta bertan bizi direnei eragindako eragozpenak murriztea ahalbidetuko du”, diote.
Aperribai-Galdakao tartea
Aperribai-Galdakao tartean (2,8 kilometro luze) Bengoetxeko eta Galdakaoko geltokiak eraiki behar ditu ETSk. Eta bitartean, larrialdiko aireztapen-galeriak egin dituzte Olabarrietan eta Abusun.
“Olabarrietan, 126 metro luzeran, hondeaketa- eta euste-lanak erabat amaituta daude. Halaber, fronte horretatik lineako tunelaren 2.800 metroetatik 287 metroko hondeaketan eta euste-lanetan aurrera egin da”, esan dute.
Abusuko galeriari dagokionez, 325 metroko hondeaketa- eta euste-lanak egin dituzte, hau da, galeria osatzen duten 355 metro guztien % 92 inguru.
“Azkenik, Bengoetxeko geltokian osorik kendu da landare-lurrezko geruza. Orain arte, 46.460 metro kubiko hondeatu dira, hau da, % 57ko aurrerapena. Ostalaritza-guneari dagokion euste-pantaila ere egin da, beste aurrerapen batzuen artean”, diote.
Sailburuaren eta Ahaldun Nagusiaren bisita
Susana Garcia Chueca Eusko Jaurlaritzako Mugikortasun Jasangarriaren sailburuak eta Elixabete Etxanobe Bizkaiko ahaldun nagusiak gaur goizean bisitatu dituzte Metroaren 5. Lineako obrak.
“Lurraldea kohesionatzen duen proiektua da, eta bere eragin-eremuan bizi edo lan egiten duten pertsona guztiak metro-sisteman sartzen ditu, 7,5 minutuz behingo maiztasunarekin. Tamaina horretako proiektuei kosta egiten zaie erritmoa hartzea, baina egiten dutenean, duela minutu batzuk egiaztatu ahal izan dugun bezala, obren aurrerapena geldiezina da”, adierazi du Garcia Chueca sailburuak.
Elixabete Etxanobe Bizkaiko Ahaldun Nagusiak, bere aldetik, hau nabarmendu du: “Dakizuen bezala, proiektuaren erdia finantzatzen duen Aldundi honek (guztira 407 milioi euro) metroa luzatzea lehentasuna zela esan zuen bere garaian, trenean oinarritutako mugikortasun jasangarriagoa gura dugulako, pertsonak batuko dituen eta haientzat aukera berriak sortuko dituen mugikortasuna, hain zuzen ere. Duela 30 urte Metroak Bizkaia aldatu zuen. Orain, 5. linea berriak metroak irabazten jarraitzen du, pertsonen bizi kalitatea hobetzeko. Eta eskualde hauen konektibitatea nabarmen hobetuta egingo du, ospitalearen ingurutik metroaren maiztasunak izango dituztelako. Hau da, 200.000 bizkaitar inguruk mugitzeko aukera gehiago izango dituzte, ibilbideak hobeto konektatuta egongo direlako”.
☉ Hego Uribe
‘Oihu Bat Palestinara’ jaialdirako sarrerak salgai jarri dituzte Basaurin eta Galdakaon
Jaialdia martxoaren 21ean izango da Durangon. Sarrerak salgai daude Basaurin eta Galdakaon
‘Oihu Bat Palestinara’ jaialdia antolatu dute martxoaren 21ean Durangoko Landako Gunean.
Palestinarekin Elkartasuna plataformak eta Euskal Herriko hainbat musikarik elkarlanean sortutako kultur ekimena da, eta helburua da “Palestinak bizi duen errealitate gordina berriz ere lehen lerrora ekartzea”.
Musika nagusi izango da jaialdian, eta dagoeneko honako artistek eta taldeek parte hartuko dutela jakinarazi dute: Anari, Belako, Bengo, Borla, Chuleria Joder!, Dena, Eire, La Furia, Gailu, Hofe, Ibil Bedi, J Martina, Ke Lepo, Lukiek, Malakias, Ødei, Olatz Salvador eta Mateo Zikuta.
Gainera, bertsolariak, bakarrizketak eta dantza ere izango dira jaialdian. Eta, izen gehiago iragartzeko daudela adierazi dute antolatzaileek.
Sarrerak dagoeneko salgai daude 15 edo 25 euroan. “Ekimen honen helburua erresistentzia sustengatzea denez, bi prezio dituzue aukeran. Ez dago alderik sarreran, ekarpen ekonomikoak baizik. Ekitaldi solidarioa izanik, bakoitzak bere ahalmenaren edo nahiaren arabera erabaki dezala zenbatekin lagundu nahi duen Palestinaren aldeko borroka eta errepresioaren aurkako kutxa”, diote.
Hego Uribe eskualdean Basaurin eta Galdakaon jarri dituzte sarrerak eskuragarri: Fissions eta Berezi tabernetan Basaurin, eta Zurrut tabernan Galdakaon.
☉ Hego Uribe
Eskolarteko Herriarteko eskuzko txapelketa jokatuko dute Basaurik, Galdakaok eta Zeberiok
Eskolarteko Herriarteko eskuzko txapelketa hasiko da asteburu honetan. Hego Uribe eskualdetik Basaurik, Galdakaok eta Zeberiok hartuko dute parte txapelketan.
Basaurik Zaldibarren, Lezamaren eta Abadiñoren kontra jokatuko du; Galdakaok Larrabetzuren, Durango Bren eta Orozkoren aurka; eta Zeberiok Igorreren, Gallarta Bren eta Orduñaren kontra.
Guztira zortzi multzotan banatuta, Bizkaiko hainbat udalerri daude ordezkatuta txapelketan: Gallarta A, Markina A eta Amorebieta-Etxano (A taldea); Lemoa A, Bermeo, Gernika Lumo eta Balmaseda (B1 taldea); Iurreta, Amorebieta-Etxano B, Durango A eta Lea Ibarra (B2 taldea); Zeanuri, Sopela, Markina B eta Dima (B3 taldea); Larrabetzu, Durango B, Galdakao eta Orozko (B4 taldea); Basauri, Zaldibar, Lezama eta Abadiño (B5 taldea); Igorre, Zeberio, Gallarta B eta Urduña (C taldea); eta Barakaldo, Santurtzi, Lemoa B, Elorrio, Sestao eta Muskiz (D taldea).
Egutegia | Hego Uribeko taldeak
Urtarrilak 30, ostirala
– Igorre vs Zeberio (1. jardunaldia)
17:14 Igorreko frontoia
– Basauri vs Zaldibar (1. jardunaldia)
18:00 Artunduagako frontoia
Otsailak 1, igandea
– Galdakao vs Orozko (1. jardunaldia)
10:30 Kurtzeko frontoia
Martxoak 1, igandea
– Abadiño vs Basauri (2. jardunaldia)
– Durango B vs Galdakao (2. jardunaldia)
– Gallarta B vs Zeberio (2. jardunaldia)
Martxoak 29, igandea
– Basauri vs Lezama (3. jardunaldia)
– Galdakao vs Larrabetzu (3. jardunaldia)
– Zeberio vs Urduña (3. jardunaldia)
☉ Hego Uribe
Bideoa | Faxismoaren aurkako manifestazioarekin bat egiteko deia egin dute Hego Uribeko GKStik
Urtarrilaren 31n manifestazioa deitu du GKSk Bilbon. Hego Uribe eskualdean antolatu eta aurkezpenak eta hainbat ekintza burutu dituzte
Faxismoaren eta estatuen autoritarismoaren aurka manifestazioa deitu du Gazte Koordinadora Sozialistak (GKS).
Urtarrilaren 31n, larunbatez, izango da mobilizazioa Bilbon (Jesusen Bihotzetik, 18:00etan) eta Iruñan, eta Hego Uribeko GKStik deialdiekin bat egiteko deia luzatu dute.
Eskualdetik manifestaziora joateko hitzorduak zehaztu dituzte: Arrigorriagan 17:10ean tren geltokian, Basaurin 17:00etan Arizko metro geltokian, Galdakaon 16:45ean Eroski aurreko autobus geltokian, eta Usansolon 16:45ean tren geltokian.
“Faxismoa eta Estatuen joera autoritarioa egun indarra hartzen ari diren bi auzi dira. Biak ala biak egiturazko baldintza bati erantzuten diote, krisi kapitalistari alegia. Izan ere, irabazi tasa beherantz doan momentu honetan oligarkia atlantistak faxismoaren eta estatu autoritarioaren aldeko apostua egiten ari da bere interesak defendatzeko helburuarekin”, diote.
Ildo horretan, faxismoaren kontrako borroka “indartu” behar dela adierazi dute: “Nahiz eta Euskal Herrian oraindik ere gorputz antolaturik ez duen arren, ideia erreakzionarioak hedatzen ari dira. Ideia arrazistak, klasistak, matxistak… zabaltzen ari dira eta geroz eta inpunitate gehiago lortu dute. Horren guztiaren seinale da egun euskaraz eta sinbologia aurrerakoiz mozorrotzen diren euskal adierazpen arrazistak eta faxistak”.
“Estatu autoritarioari eta faxismoari gaurdanik aurre egiteko balditzak sortu behar ditugu eta Gazte Koordinadora Sozialistatik urtarrilaren 31n deitu dugun mobilizazioak horri ekarpena egitera dator. Gaur egun kalera atera eta indar erakustaldi bat egitea ezinbestekoa da indarra hartzen ari den zentzu komun geroz eta atzerakoagoari euste horma bat sortzeko eta mundu mailan artikulatzen ari den mugimendu faxistaren aurrean antifaxismo iraultzaile baten indarra erakusteko”, diote.
Bideoa | Lurra esnatu dute gaur Galdakaoko ikasleek Santa Ageda bezperan
Hidrogeno berdea ekoizteko bidea hasi nahi du Rezola Materialsek Arrigorriagako harrobian
Bideoa | Arratiako Koruak Usansolon eskaini dizkio koplak Santa Agedari
Argazkiak | Galdakao eta Altsasu senidetu egin dira inauterien transmisioari jarraipena emateko
Argazkiak | Lokatz artean lehiatu dira Ausartak Mendi Lasterketako korrikalariak Arrigorriagan
Argazkiak | Errege Magoek ilusioa eta gozokiak banatu dituzte Galdakaoko kabalgatan
Bideoa | Lurra esnatu dute gaur Galdakaoko ikasleek Santa Ageda bezperan
Bideoa | Arratiako Koruak Usansolon eskaini dizkio koplak Santa Agedari
