→Basauri

Kike Amonarriz: “Hego Uriben badaude elementuak euskara bizirik dagoela esateko”

basauri kike amonarriz elkarrizketa 2015

Euskarak Hego Uriben bizi duen egoerari buruz, transmisioari buruz hitz egin dugu Kike Amonarrizekin. GEURIAren sorreraren inguruan ere galdetu diogu.

Maiatzaren 27an Basauriko Pozo­koetxe Kultur Etxean izango da Kike Amonarriz (Tolosa, 1961) euskal fi­lologoa, soziolinguista eta telebis­ta-aurkezlea. ‘XXI. mendeko euskal­dunak’ hitzaldia aurkeztuko du eta bertan “momentuaren garrantziaz, non gauden, nola aldatu zaigun in­gurua eta zein aukera izango ditugun etorkizunari begira” gaien inguruan egingo du hausnarketa Amonarrizek.

Hego Uribe eskualdeak badu euska­razko komunikabidea, behingoz…

Bai. GEURIAren berri orain dela gutxi izan dut. Gaur egun komunikabideen alorra oso mundu konplexua da. Ez da erraza hedabide bat sortzea eta, alde horretatik, Hego Uribe bezalako eskualde batean euskara hutsezko komunikabidea eratzeak alde bate­tik iniziatiba badagoela esan nahi duela iruditzen zait eta, bestetik, har­tzaileak badaudela.

Zein irizpide jarraitu behar du eus­karazko hedabide berri batek ka­lean mantentzeko?

Edozein hedabideren kasuan beza­la, lortu behar dena da interesgarria izatea eta hartzaile potentzialenga­na iristea. Hau da, kalitatezko pro­duktu bat sortu behar da, jendeak duen behar bati erantzungo diona. Gainera, erdarazko komunikabideek eskaintzen ez duten zerbait eskain­tzea lortuko balu eta euskaraz ez dakitenek sentituko balute zer edo zer galtzen ari direla, hori sekulakoa izango litzateke.

Ez da erraza euskarazko produktuak gizartean ezagutaraztea, hedatzea eta iraunaraztea

Erronka asko, komunikabide berri batentzat…

Bai, hala da. Hedabide berri batek, nire iritziz, bigarren erronka bat du beti: nola iritsi. Lan handia dago horren atzetik. Ez da nahikoa plaza­ratzea, gero iristea lortu behar du. Euskarazko komunikabide guztiok erronka handia daukagu alor horre­tan. Esaterako, bozgorailu txikiak ditugu. Ez da erraza euskarazko pro­duktuak gizartean ezagutaraztea, he­datzea eta iraunaraztea. Produktuan, hedapenean eta kontsumoan izan behar dugu beti begirada.

Eta hedapenean eragile askok hartu behar dute parte…

Nire ustez, egoerarik interesgarrie­na eta emankorrena beti izan ohi da elkarlanaren bidea, hots, jendea inplikatzea eta produktuaren parte ere badela sentiaraztea. Horrek, or­dea, lanketa bat eskatzen du: bana­ka-banaka irabazten dira irakurleak, ikusleak eta entzuleak, eta fideltasun hori gertuko ha­rremanaren bidez lortzen da. Orduan, bide horretan zenbat eta jende gehiago inplikatu, agenteen elkar­lana zenbat eta handiagoa izan, hobeto.

Euskal filologoa eta so­ziolinguista zaren aldetik, ezagutzen al duzu Hego Uribe eskualdean euska­rak bizi duen egoera?

Bai, batez ere, Basauriko errealitate soziolinguis­tikoa ezagutzen dut. Gar­bi ikusten dut aurrerapen nabarmen bat egon dela. Unibertsitate garaian Ba­sauriko azterketa sozio­linguistikoa egiten ibili nintzen eta San Migelen euskararen transmisioa mantentzen zela ikusi nuen.

basauri kike amonarriz tribuaren berbak euskarabila 2015

Kike Amonarriz eta Ludi Viguera basauriarra hizketan ‘Tribuaren berbak’ saioan :: Geuria

Galera San Migel eta Basauri erdigunearen artean zegoen orduan. Gaur egun, hogeita bost urtetik beherako gazte gehienek euskaraz ondo dakite eta hor publiko potentzial ikaragarria dago.

Hala ere, erabilera ez da hainbeste hedatu…

Ez, baina azken aldian euskararen al­deko ekimen eta mugimendu asko sortu dira. Hala nola, Basaurin Be Bagara. Nire iritziz, badaude elemen­tuak esateko Hego Uribe eskualdean euskararen aldeko mugimendu bizia dagoela eta horri eman behar zaiola bultzada.

Euskara zentrala bihurtu behar da, eta gaiari zentralitatea aitortu

Etorkizunean euskarak aurrera egingo duela uste al duzu?

Kontuan izan behar dugu, ezagutza­ri dagokionez, lortu dugula -neurri handi batean behintzat- adin batetik beherako guztiek euskara ondo jaki­tea eta ulertzea. Horrek aukera ema­ten digu beste maila bateko helbu­ruak planteatzeko. Euskara zentrala bihurtu behar da eta gaiari zentrali­tatea aitortu.

Nahiz eta tartean oztoporen bat aurkitu…

Oztopo guztiei aurre egin beharko diegu eta horretarako uste dut in­darra badaukagula. Esate baterako, kanpotik sortzen zaizkigun oztopoak gainditzeko, LOMCE legea kasu, ba­rruko indarrak landu behar ditugu: euskararen aldeko dinamikak sus­tatu, ilusioa zabaldu eta ekinbideak ugaldu, besteak beste.

Transmisioari begira, oso garrantzitsua da une hau, hamarkada hau eta belaunaldi hau

Euskararen transmisioari buruz zer duzu esateko?

Nerbioi ibaiaren inguruan landu du­gun Tribuaren Berbak programan – maiatzaren 26an emitituko da– oso nabarmen ikusi dugu: euskara erabat galduta zegoen eskualdean eta 80ko hamarkadan berres­kuratzen hasi zen. Gaur egun, fenomeno berria ari da gertatzen transmi­sioaren inguruan: gazte­tan euskara ikasi, euska­raren erabilera utzi, baina guraso bihurtu direnean seme-alabei euskararen transmisioa bermatzea, alegia. Hurrengo belau­naldiek euskara modu naturalean erabiltzea lor­tzen badugu, belaunaldi horren transmisioa ber­matuko dugu. Horregatik oso garrantzitsua da une hau, hamarkada hau eta belaunaldi hau.

Gora

Geuria Laguntzaileak Geuria Laguntzaileak