→Arrigorriaga

Mirenbe Jauregi: “Itxialdian egunero ipuin bat mobilaren kameraren aurrean irakurri nuen eta sareetara igo”

Itxialdian, bere lehen liburuko ipuinak bideoz kontatu zituen auzotarren estualdiari aurre egiteko. Egungo egoera ikusita, bigarren eleberriarekin antzeko egitasmoa martxan jartzeko ideia ez du baztertzen.

Mirenbe Jauregi / Geuria

[2020ko azaroan 26an paperean argitaratuko elkarrizketa] Aixekoak, Arrigorriagako haizearen poetak, ametsak liburu bihurtzen ditu. Goizero jaikitzean gauean izandako ametsen oharrak jasotzen ditu, aurrerago ipuin bihurtzeko. Horrelaxe sortu ditu bere liburu biak: ‘Un día hice un cuento’ (2018) eta ‘Las Ramas del Tronco. Historia de ocho generaciones’ (2019). Urte hasierako itxialdian lehen liburuko ipuinak irakurri zituen egunero eta sare sozialetara igo zituen, jendeak konfinamenduan bizi izandako estualdian arnas egin ahal izateko. Bigarren itxialdi baten atarian, asmo berriak agertu ditu arrigorriagarrak.

Noiz murgildu zinen literaturan? Idaztea betidanik gustuko izan dut. Gaztea nintzenean ipuinak eta poesiak idazten nituen. 1986an bizkar hezurreko ebakuntza egin zidaten eta susperraldi garaian erabat aspertuta nengoenez, normaltasunez idazten hasi nintzen, koadernotxo batean istorioak biltzen. Ondoren psikologia ikastaro batera joaten hasi nintzen, eta bertan nik neuk idatzitako ipuinak kontatzen hasi nintzen, izarren ingurukoak bereziki.

Eta liburuak argitaratzeko beharra noiz sentitu zenuen? 2015ean. Idazteko jario handia neukan eta buruari bueltak ematen hasi nintzen, idatzitako guztiarekin zer egin nezakeen galdetuz. 150 ipuin baino gehiago neuzkan idatzita garai hartan, paperezko kilo t’erdiko lana. Den-denak hartu eta posta-zerbitzuz argitaletxe batera bidali nituen. Sekulako burugabekeria izan zen eta denak bueltatu zizkidaten. Juan Lekue idazle arrigorriagarrarekin harremanetan jarri nintzen, betidanik harreman estua izan dudalako berarekin. Idazlea eta arrigorriagarra izanik, aholkua eskatu nion Lekueri eta 150 ipuinak baino, 15 aukeratu eta Círculo Rojo argitaletxera bidaltzeko gomendioa eman zidan, bertan hainbat lan argitaratuta dauzka eta.

Zeintzuk aukeratu zenituen? Ametsekin zerikusia zuten 15 liburu aukeratu nituen nire lehen libururako. Asko amesten duen pertsona naiz, eta ez da hitz egiteko modua; zentzu literalean amets asko dauzkat eta goizeko lehen orduan, jaiki bezain pronto ideia horiek koaderno batean apuntatzen ditut, gaualdean, sormen gehien dudan momentu horretan, behar bezala garatzeko. Ametsen haztegia naiz, eta horretaz jabetu nintzen Facebookean idazten hasi nintzenean.

Momentura arte liburu bi kaleratu dituzu: ‘Un día hice un cuento’ (2018) eta ‘Las Ramas del Tronco. Historia de ocho generaciones’ (2019). ‘Un día hice un cuento’ liburuaren jaiotza Círculo Rojo argitaletxeko webgunea arakatzen nenbilela gertatu zen, ia istripuz: lana bidaltzeko atal bat zegoen eta gehiegi pentsatu gabe bidali nituen ipuinak gau batean, ohera sartu aurretik. Handik egun bitara argitaletxeak deitu zidan, bidalitako lana zoragarria iruditu zitzaiela esanez.

Geuria

Lehen liburu honek berebiziko garrantzia izan zuen urte hasierako itxialdian. Konfinamendua benetako estualdia izan zen niretzat eta baita pertsona askorentzat ere. Jendea bere etxean hain gaizki zegoela ikusi nuenean nire aldetik zer egin nezakeela pentsatu nuen. Dendak itxita zeuden, eta horrez gainera, liburua interneten daukat eskuragarri. Beraz, egun batean, bazkalostean nire liburuko ipuinak jende guztiarentzat irakurtzea erabaki nuen, egun bakoitzean ipuin bat mugikorraren kamera aurrean irakurriz eta ostean bideo-pieza Facebookera igoz. Formatu honek harrera zoragarria izan zuen eta liburuko ipuin guztiak kontatzera animatu ninduen jendeak. Askoz gehiago gustatuko litzaidake ipuinak hartu eta nagusien etxeetara eramatea, bertako jendeari aurrez-aurre kontatzeko, baina Koronabirusak gauza gutxi egiteko aukera eman digu.

Zein publikori zuzendu dizkiozu irakurketa birtual hauek? Ipuinak barruan daukagun umeari zuzendu dizkiot. Bakoitzak bere publiko propioa du. Nire ustez, liburuak pertsona bakoitzarentzako orakuluak bezalakoak dira: zabaltzen den bakoitzean badirudi irakurle horri zuzenduta dagoela, berorrek dituen zalantzak nolabait argituz.

Urrian bigarren liburua kaleratu zenuen eta aurkezpena egin zenuen Lonbon. Nola sortu zen liburu honen ideia? 29 urte nituela, amets berezia izan nuen gau batean. Amets hartan birramamak, amamak, ahizpa eta ni agertzen ginen, Bakioko hondartza bateko su baten ondoan dantzan. Batak besteari egurrezko koilara bat ematen zion eta ametsaren amaieran “nork eman dit gaitasun hau?” galdetzen nien. Eurek, elkarri begiratu ostean, koilara hartzeko eta euren istorioak kontatzeko esan zidaten. Goizean jaiki nintzenean egurrezko koilara bat neukan burkoan, eta liburu berri bat idatzi behar nuela jakin nuen.

Zer dago liburu berri honetan? Hego Uribe inguruko zortzi belaunaldietako artzain eta emaginen inguruko istorioak. Severina Garmendia birramamak Olatzura joan eta bertan emaginen klinika antzekoa eraiki zuen, emakumeek bertan erditu ahal izan zezaten. Istorioko protagonista nagusiak inguruetako emakumeak dira: Orozko, Zollo, Uzkorta… pertsonaia hauek benetako emaginak izan ziren: nire birramamek eleberria abiarazten dute eta ostean, istorioa euren alabetan eta ondoren, biloban zentratzen da.

Dokumentazio-lan izugarria eskatu behar izan dizu horrek. Lehen liburua argitaratu eta gutxira Toti Martinez de Lezea bisitatu nuen, euskal letren erregina. Bigarren istorio hau kontatzeko literatura-aholkulari hoberik ez zegoen. Nire estiloa gogoko zuela esan zidan eta horrekin batera, fundamentuzko emakumeen inguruan idatzi behar nuela esan zidan.

Geuria

Harrena ona izan du Las Ramas del Tronco, Historia de ocho generaciones-ek? Uste baino jende gehiago hurbildu zen Lonbora, eta irakurle askok esan didate liburu honek sendatzeko ahalmena duela, bihozbera dela eta pertsonaien eta, orokorrean, belaunaldien arteko maitasuna agerian uzten dela, mundu gogor horretako harremanak agerian utziz, 1918ko neguan. Liburuaren aurkezpenean familiako baserri zaharren diapositiba batzuk nituen, jendeak istorioko testuingurua hobeto ulertzearren: garaiko bizimodu gogorra, otsoek abereei egiten zizkieten erasoak, birramonek eta amonek izandako artzakurrak eta berauek eskainitako laguntza paregabea nik neuk Leon eta Pirinioetako nahasketako artzakur bat eta artzakur eta artzain-txakur aleman bana izan nituen eta ez dut sekula ahaztuko.

Zuhaitz genealogikoa lantzearen bidez senide ezezagunak ezagutuko zenituen. Aitak Severina birramamaren inguruan idazteko eskatu zidan, eta nik ez nuela ezagutzen erantzun nion. Bere argazki bat baino ez daukat. Aitak familiako zuhaitz genealogikoa idatzi zuen eta 1.600. urterainoko informazioa batu zuen. Gainontzeko informazioa webgune baten bidez eskuratu nuen.

Bigarren konfinamendu batean sar gaitezke. Ezer pentsatu al duzu? Liburu berriaren kapituluen narrazioak egiteko asmoa daukat, bat egunero, hurrengo atalean gertatuko den suspensea agerian utziz. Bigarren liburuko eleberriaren kapituluak irakurtzeaz gain, aurrerago YouTubeko kanala irekitzea pentsatzen ari naiz kartak bota eta aholkuak emateko helburuarekin.

Ezer idazten ari al zara orain? Momentu honetan hiru liburu idazten ari naiz, aldi berean. Ideiak edozein momentutan heldu daitezke eta hain ezberdinak direnez hiru liburu idaztea erabaki dut: lehena magia gordinaren ingurukoa da eta azken liburuarekin zerikusia du, emakume sendalariei buruzkoa baita. Bigarrenak komedia lantzen du eta hirugarrena eleberri beltza dugu.

Erizaintzako laguntzailea izan zara. Nola definituko zenuke gizarteak Koronabirusaren aurrean hartutako jarrera? Gizartean kontzientzia gutxi dago. Distantzia sozialaz eta maskarez gain, bestelako irtenbideren bat egon behar da birusa gainditzeko. Bestalde, osasun zentroak birusarekiko beldurraz baliatzen dira gainontzeko gaixoak alde batera uzteko.

Osasun sistema gehiegizko neurriak hartzen ari da Covid-19az kutsatuta ez dauden pertsonei osasun zentroetara joatea debekatuz eta telefono bidezko laguntza eskainiz soilik, eta hori ez da nahikoa. Hurbiletik bizi izan dut egoera hau eta ez da bidezkoa.

Gora

Geuria Laguntzaileak Geuria Laguntzaileak