→Basauri

Nagore Lopategui: “Basaurin bizi diren nazionalitate ezberdinetako ia 3.000 pertsonek egiten dute herria pluralagoa”

Nagore Lopategui basauriarra Perun bizi da gaur egun. Basauriko tokiko merkataritzaren aniztasunari buruzko azterlan bat egiten ari da, “herriko migrazio-ekintzailetzari buruzko pertzepzioa, estereotipoak eta jarrerak ezagutzeko”

Nagore Lopategui / Utzitakoa

Nagore Lopategi basauritarrak (Basauri, 1984) erantzukizun sozialean eta garapenerako lankidetzan oinarritu du bere ibilbide profesionala. Basauriko Arizko Ikastolan eta Urbi Institutuan egin zituen ikasketak, 2006tik hainbat herrialdetan bizi izan da eta 2011z geroztik Peruko komunitate askotan garatu ditu proiektuak.

Gaur egun, Gizarte Berrikuntza eta Ekonomia Solidarioa masterra egiten ari da, eta Basauriko tokiko merkataritzaren aniztasuna aztertzen ari da, “udalerriko migrazio-ekintzailetzari buruzko pertzepzioa, estereotipoak eta jarrerak ezagutzeko”, dio.

Noiz eta nola erabaki zenuen Basauritik kanpo joatea zure lana egiteko?
2006an Ekonomiako karrerako azken urtea ikasi nuen Lyonen, Frantzian. Nire lehen esperientzia izan zen atzerrian bizitzen, eta une hartan herrialde desberdinetan biziko nintzela erabaki nuen. 2007an Madrilera joan nintzen bizitzera eta bertan hiru urte eta erdi eman nituen. Garapenerako Lankidetzako masterra eta Gizarte Komunikazioko beste ikasketa batzuk egin nituen. Mugarik Gabeko Medikuak erakundean lan egiten nuen, baina egoera zaila zen lanean, eta gero eta aukera gutxiago zeuden, batez ere gazteentzat. 2011n Perura bidaiatzeko aukera sortu zitzaidan eta ez nuen zalantzarik izan. Ordutik Perun bizi naiz. Hainbat proiektu egin ditut Perun, jendea, paisaia, kultura eta tradizio desberdinak ezagutuz.

Nolakoa da Peruko errealitate soziala?
Peru dibertsitate handiko herrialdea da: 55 herri indigena baino gehiago ditu eta jatorrizko 47 hizkuntza. Bere lurraldeetan aberastasun handia du historiari, praktikari eta jakintza zaharrei dagokienez. Hala ere, desberdintasun-maila handiak daude, baita ustelkeria eta egiturazko arazoak ere. Horren ondorioz, 6,4 milioi pertsona pobrezia-egoeran daude, batez ere, Andeetako eta Peruko Amazoniako landa-populazio eta populazio indigenetan.

/ Utzitakoa

Eta zein proiektutan ari zara lanean gaur egun?
Peruko herriaren borrokarako eta erresistentziarako estrategia nagusia komunitate antolaketa da, herri jantokiekin, eltze komunalekin eta batez ere emakumeek bultzatutako beste elkartasun sare batzuekin. Urte hauetan, eta hainbat GKEtan, nire lana izan da genero-proiektuak dituzten oinarrizko erakundeekin artikulatzea. Proiektu horien helburua gaitasunak indartzea eta ekonomia- eta gizarte-inklusiorako aukerak sustatzea da. 2016tik Tamboras Resistencia kolektiboan parte hartzen dut, emakumeak musikaren eta danborraren bidez biltzen dituen talde feministan.

Beste herrialde batzuetan ere egon zara, Kolonbian adibidez.
2015ean Bogotan urtebetez bizitzeko aukera izan nuen. Aldeas Infantiles SOS GKEn lan egin nuen, Gizarte Erantzukizunaren arloan. Enpresekin eta Kolonbiako sektore publikoarekin aliantzak eginez, familiengandik banandu diren eta gatazka armatuak, indarkeria matxistak edo larrialdi-egoerek eragin dieten haur, nerabe eta gazteei harrera eta aterpea emateko proiektuak finantzatzea lortzen genuen.

Latinoamerikako herrialde askotako egoerak emigratzera behartzen ditu pertsona asko. Zure ustez, nolakoa da harrera herrialde hartzaileetan?
Giza-mugikortasuna beti presente egon da planeta honetan eta historiaren aldi guztietan. Pertsonak etengabeko mugimenduan gaude, aukera gehiagoren bila edo babes bila. Migratzea ez da prozesu erraza: familiarengandik eta zure ingurunetik urruntzea da, leku berri batera iritsi eta hutsetik hasteko. Euskal Herriak asko daki horretaz, ia denok ditugu migrazioari edo erbesteari lotutako familia-istorioak penintsulako edo atzerriko beste lurralde batzuetan.

Nagore Lopategui / Utzitakoa

Euskal gizartea nolakoa den galdetuko banizu.
Euskal gizartea, oro har, nahiko harkorra dela uste dut. Baina galdera horri erantzuteko, askoz ere interesgarriagoa litzateke biztanleria migratuak berak duen pertzepzioa ezagutzea. Haien ahots, testigantza eta sentsazioetatik. Nire ustez, esperientziak entzuteko eta trukatzeko ariketa hauekin asko ikas genezake.

Migratzaileek zailtasun handiak dituzte oraindik beren bizi-proiektua beste herrialde batzuetan garatzeko?
Biztanleria migratzailea oso anitza da, baina beti izan du ahultasun-egoera bat lan-merkaturako sarbidean. Horren ondorioz, langabezia-egoerak edo informaltasun-baldintza eskasak, behin-behinekotasuna, lanaldi partzialak edota soldaten murrizketa jasaten dituzte. Talentu handia izan arren, gure begirada arrazista, klasista eta matxistak hainbat sektoretan kokatzen ditu migratzaileak, hala nola, ostalaritzan eta eraikuntzan edo etxeko lanetan, zaintzan eta garbiketan.

Horren aurrean, azken urteotan, Gosearen Aurkako Ekintzan lan egin dut, ekintzailetza- eta autoenplegu-proiektuak bultzatuz, zapalduen eta aukera gutxien dituzten biztanleria-taldeak garatzeko eta gizarteratzeko alternatiba gisa. Oso emaitza onak izan ditugu. Nire ustez, estrategia interesgarria izan daiteke Basauri bezalako udalerrientzat; izan ere, hainbat nazionalitatetako pertsonek bultzatutako negozioak ugaritzen, tokiko merkataritza indartzen eta auzoetako bizitza dinamizatzen ari dira.

/ Utzitakoa

Hain zuzen ere, Basauriko migratzaileen egoera aztertzen ari zara orain.
Basauriko garapen soziala eta ekonomikoa migrazio-mugimenduekin lotuta dago historikoki. Joan den mendean, herrialdeko hainbat lekutatik etorritako langile familien etorrerak aurrekaririk gabeko eraldaketa ekarri zuen. Basauri landa-herria izatetik inguruko industria-gune nagusietako bat izatera pasa zen. Zazpi hamarkada eskasetan, 2.000 biztanle izatetik, 55.000 baino gehiago izatera igaro zen 80. hamarkadan. Hau da, 28 aldiz biderkatu zen Basauriko biztanleria. Gaur egun, herrian bizi diren etnia, kultura eta nazionalitate ezberdinetako ia 3.000 pertsonek egiten dute Basauri pluralagoa eta anitzagoa.

Orain Basauriko tokiko merkataritzaren aniztasunari buruzko azterlan bat egiten ari naiz, udalerriko migrazio-ekintzailetzari buruzko pertzepzioa, estereotipoak eta jarrerak ezagutzeko.

Eta zelan egin duzu azterlana?
Galdetegi labur bat partekatu nuen sare sozialetan, eta astebetean 650 pertsona baino gehiagok parte hartu zuten inkestan. Beraz, eskerrak eman nahi dizkiet parte hartu zuten Basauriko herritarrei, parte hartzeko prest agertu direlako beste behin ere.

/ Utzitakoa

Basaurin hainbat ekimen garatu dira, hala nola, Zurrumurruen Aurkako Estrategia, eta kulturartekotasuna bultzatzeko elkarteak daude.
55 herrialdetatik baino gehiagotatik etorritako pertsonen presentziarekin, XX. mendean baino anitzagoa da Basauri XXI. mendean. Eszenatoki multikultural horiek aukera eta erronka berriak adierazten dituzte. Horren aurrean, garrantzitsua da politika publikoetan kulturarteko ikuspegia zeharkakotzea; errealitatea hobeto ezagutzeko azterlanak eta diagnostikoak egitea eta ekintza eraginkorrak garatzea; kulturen arteko bizikidetza indartzeko herritarren partaidetza eta artikulaziorako espazioak sustatzea. Ia 15 urte daramatzat Basauritik kanpo bizitzen. Hala ere, Udalak, Zurrumurruen Aurkako Sareak, Marieneak edo Emakumeak Aniztasunean elkarteak egiten duten lana ezagutu ahal izan dut. Nire ustez, oso lan baliotsua da aniztasunaren sentsibilizazioan eta sustapenean.

Gora

Geuria Laguntzaileak Geuria Laguntzaileak