→Ugao

Isa Ordóñez eta Inma Vera (Zirimiri dantza taldea): “Euskal dantzekin fusioa ere egin dugu”

Isa Ordóñez Fernández (Jaen, 1981) eta Inma Vera Giménez (Cadiz, 1970) pasa den mende erdialdeko industrializazioak eragindako migrazio-mugimenduak ekarritako Andaluziako emakume adoretsu bi dira. Batak zein besteak zainetan daramate dantza eta Zirimiri dantza taldeko kideak ditugu.

Isa Ordóñez eta Inma Vera // Geuria

Isa Ordóñez Fernández (Jaen, 1981) eta Inma Vera Giménez (Cadiz, 1970) pasa den mende erdialdeko industrializazioak eragindako migrazio-mugimenduak ekarritako Andaluziako emakume adoretsu bi dira. Batak zein besteak zainetan daramate dantza eta Zirimiri dantza taldeko kideak ditugu. 12 urte eman ditu taldeak sevillanak, fandangoak eta runbak eskualdeko hainbat lekutan dantzatzen eta azken urtean elkarte bilakatu da. Koronabirusa gure bizitzara heldu baino lehen Apirileko Azokak antolatzen zituzten Ugaoko Nervión kafetegia eta Aker tabernaren aurrean, egun batez bada ere Andaluziako jai ospetsuak dantza artean gogorarazteko. Aurtengo Azokaren edizioa antolatzea posible izango ez bada ere, euren ibilbidea gogoratu dute Zirimiri elkarteko emakumeek inoiz baino dotoreago, El Jaro kiroldegiaren aurrean.

Zirimiri Dantza Elkarteko kideak // Geuria

Nolakoa da Zirimiri dantza taldearen jatorria?
Inma Vera: Duela urte batzuk, Laudion bizi ziren Andaluziako neska batzuk jende bila hasi ziren Ugaon, sevillanak dantzatzeko. Gezurra badirudi ere hasiera batean jende pila batek eman zuen izena, 30 pertsonak baino gehiagok.
Isa Ordóñez: Eta horren haritik El Jaro kiroldegian dantzatzen hasi ginen.

Zirimiri taldea edo elkartea da?
I.O: Duela urtebete arte taldea zen soilik, baina 2020tik aurrera elkarte bezala gabiltza, entseguak egiteko lokala doakoa izateko.

Nolako jarduerak egin dituzue?
I.O: Gure ikuskizun guztiak irabazi-asmorik gabekoak izan dira. Koronabirusaren garaia heldu arte Apirileko Azoka (Feria de Abril, erdaraz) ospatzen genuen urtero. Garai hartan elkartea ez ginenez, ekitaldia guk geuk antolatzen genuen, horren truke ezertxo ere jaso barik. Egia da jende askok elkarte bihurtzeko animatu izan gaituela, azken batean herrian badirelako gurea bezalako elkarteak. Horregatik, dantza-talde bezala 12 urte aritu ostean, elkarte bilakatu ginen.

Zirimiriko emakumeak, Ugaon // Utzitakoa

Nondik ibili zarete?
I.V: Hainbat lekutan ibilitakoak gara, baina bereziki nagusien egoitzetan eta deitzen gaituzten ekitaldi askotan: Arrigorriagan, Zeberion…
I.O: Eta urtero Apirileko Azoka antolatzen dute Nervión kafetegiak eta Aker tabernak apirila eta maiatza bitartean. Oso ekitaldi berezia da Apirileko Azoka guretzat, eta goiz osoa ematen dugu bertan, dantzan.
I.V: Behin baino gehiagotan asteburu osoa ere eman dugu dantzan (barreak)

Aurten Ugaoko Apirileko Azokarik egingo ez baduzue ere, bere jatorria ezagutzea ondo legoke
I.V: Aker tabernako jabea gure laguna da eta egun batean hain esanguratsua den Andaluziako ospakizun horren birsorkuntza egitea bururatu zitzaigun. Lehen edizioa antolatu genuenean beldur handia genuen, ez genekielako zer nolako harrera izan zuen herritarren artean. Baina tira: taberna biak goraino beteta egon ziren, inoiz baino biziago.
I.O: Plazako tabernak bete-betean inplikatzen dira jaian: terrazak jartzen dituzte, ‘rebujitoak’ eta Andaluziako gastronomiako tipikoak diren janariak prestatzen dituzte…

Dantzariak // Utzitakoa

Zergatik izan dezake horrenbesteko arrakasta zuen eskaintza honek?
I.V: Nire ustez, ikuskizun diferentea delako. Azken batean, euskal jai eta dantzetara ohituta gaude, eta zoragarriak izan arren antzeko giroa bizi daiteke herri bakoitzean. Guk eskaintzen dugun ikuskizuna bestelakoa da, eta gainera, uste baino Andaluziako jende gehiago bizi da Ugaon.

Joan den mende erdian industrializazioak eragindako migrazio mugimenduagatik, agian.
I.O: Ni neu 13 urterekin heldu nintzen Ugaora. Aitak lan egiten zuen lantegiko ateak itxi zituzten eta bertan zeukaten makina Ugaoko enpresa batera ekarri zuten. Aita izan zen hona etorri zen lehena, egoera nolakoa zen ikustera. Linaresera bueltan (Jaen) galdetu zigun: “Jaenen geratuko gara, ezjakintasunean murgilduta edo Ugaora joango gara lan bila?”. Familia osoa bertara etorri ginen.
I.V: Nire familiarekin ere antzeko zerbait gertatu zen: aita Ugaora etorri ostean, familia osoak etxez aldatu genuen.

Gaur egun emakumeen taldea dugu Zirimiri. Betidanik izan al da horrela?
I.O: Lehen mutil bi geneuzkan taldean, baina oso gutxi iraun zuten.
I.V: Taldea sortu genuenean jende askok izena eman zuen, fenomeno berria zelako Ugaon. Gaur egun 14 lagunek osatzen dugu Zirimiri, eta bertan gabiltzanok hasiera-hasieratik daramagu taldean.
I.O: Gure taldekideak berez euskal herritarrak dira, sustraiak Andaluzian eta Extremaduran dituzten arren. Eta hemen jaiotakoak bi baino ez dauzkagu taldean.

Zirimiriko emakumeak, Ugaon // Utzitakoa

Zer nolako dantzak egiten dituzue?
I.V: Sevillanak, fandangoak, alegriak, Rumbak… eta baita aurreskuak ere! Euskal dantzekin fusioa ere egin dugu, eta egia esateko oso harrera ona izan du herrian. Oso polita da Ugaoko Herriko Taberna Apirileko Azoka egiten dugun lekuaren parean egotea eta bertako jendea ikuskizunaz gozatzen ikustea.

Zenbatez behin egiten dituzue dantza-saioak?
I.O: Ostiralero, bi orduz. Gure klaseetan Rocío izeneko Andaluziako irakasle bat dugu.

Zer nolakoa da Ugaoko Udalarekin duzuen harremana?
I.O: Harreman ona daukagu. Diru-laguntzak jaso ahal izateko ikuskizun jakin batzuk antolatu behar ditugu herrian, bi urtero prestatzen diren kultura arteko topaketak, besteak beste. Rociok animatzen gaitu era horretako kultura ikuskizunetan parte hartzera eta gu poz-pozik joan ohi gara. Hala ere, azken urte honetan ezin izan dugu inolako ekitalditan parte hartu.
I.V: Dena den, Ekaitz Mentxaka alkatearekin harreman sanoa dugu, eta beharren bat izan dugun bakoitzean, laguntzeko prest agertu da beti.

Elkarte izanik eta pentsatzeko denbora duzuelarik, ametsik ba al daukazue etorkizunari begira?
I.V: Ni edozein lekutara joango nintzateke dantza egitera, egia esateko.
I.O: Behin baino gehiagotan komentatu dugu dirua aurreztu beharko genukeela urteren batean El Rociora joateko. Nire kasuan, Linareseko azokan egondakoa naiz, baina ez naiz sekula El Rocion egon.

Zirimiri dantza elkartea // Utzitakoa

Gora

Geuria Laguntzaileak Geuria Laguntzaileak